>Les temps passats (n°62)

desembre 8th, 2010

>La luna ei dins son plen e lo vuege dins ieu
creisse coma un chiron s’entrauca dins la fusta ;
faudriá que lo fustier vèngue d’una man justa
xilofenar mon còr en me durbent lo sieu ;
ansin pòst còntra pòst, seguent l’èime dau riu,
anariam a la mar rejónher la flibusta ;
oblidariáu ailà ce que me tarabusta
e lei sinhs clavelats tot de lòng de mon fieu.
Ailàs siáu pas de bòsc, ni l’aiga dei lagremas
a jamai fach un flume, e n’ai pas coma remas
que dos braç auborats dins l’aire bracegent ;
laisso donc lo chiron que contúnie son òbra
e, reduch a sa pèu, fague d’una manòbra
de mon còr un balon amont voletegent.

Joan Ives Roier

>Peçòtas (n°61)

desembre 1st, 2010

>Faire viatjar
sens alas ni batèu
solament quauquei linhas espaurugaas
que s’amolònan au canton dau fuelh
per se tenir chaud :
pretzfach gigant per l’òme nanet
ras lo papièr
que se neja dins son ment
aiga negra.
Ai pas pron de pluma
per faire d’alas
bravament vau assajar de vos faire passar
sota lo pònt dau dedins
gitatz una peçòta d’esper entre lei linhas
esperant qu’un pauc de lutz
vos endralhe entre alen e poësia
au calinhament de la vita.

Aubin Bonnet

>Avèm decidit d’aver rason (n°60)

novembre 24th, 2010

>Avèm decidit d’aver rason

Despolhats de tot, emai dau nom nòstre
tot çò nòstre perdut
tot contra nautri justificat
Creson que la terra es a-n-aqueli que la viòlan.
Tròp d’espèra a enganat l’esper
degalhat tot çò que demòra
mai li montanhas restan drechas.
Desliurats de nòstri darrièri pelhas,
e receptius l’esperit macat,
siàm venguts fòrts de nòstra misèra
nus e gigants…
L’esclau lparà pas pus la man dau mèstre
pr’amor que i a pas pus d’esclaus!
Venèm de nàisser,
de-la-man-d’ailà de toti li vielhi paurs
e di vielhs silencis,
òmes revòutats
es-a-dire
òmes
Ren que còmpte
de si promessas e de sis amenaças
de sa poissança d’aur, d’armas e de mits
ren que vaugue
contra lis òmes de mans nusas
puèi que
avèm decidit d’aver rason.

Rotland Pecot

>La Fada de Lairac (n°59)

novembre 17th, 2010

>El chastel de Lairac, dont las mudas ruinas
s’eirissan de serps sos los pas daus buschairons,
chasca nueit ven dormir una fada aus piaus ros.
Tot lo jorn ela cor, invesibla, rabinas,
brandas e puegs o chamina en los airs.
A las vetz, fasent sos repairs
de l’asur ardent o trembla
l’aura d’estiu,
ela sec l’alauva que sembla
volar dusc’au solelh per i bastir son niu.
Ela avisa laòrs lo país de Combralha,
sas ribieras, sos rius o lo còrb se miralha,
sas combas e sos bòscs e sos estanhs prionds,
sas brugieras, sos bus e sos boissons d’argfuelha
enormes e redonds.
Ela vei los rochiers o lo lusert somelha,
los donhons mieg crotlats o floreta l’abelha
e los mas brigissents de chançons e de crits.
Uei, près daus plais, los ragats rejauvits
disputan una mora a las burgaudas
o coronan de joncs lors chabeças neiraudas ;
permieg las corts rison de las braiaudas,
ambe un cibre de lait revenon d’ajostar.
Daus garç agusan lo volam clar
o graissan la ròda que bralha
o parlan a los buòus liats.
Maduras son las espijas daus blats,
e, davant les maisons aus darriers teits de palha,
las fialairitz darrieras de Combralha
dison de vielhs mots doç e fòrts.
De l’aut daus airs tristament las escota
la fada regretant los atges mòrts ;
tant sovent lor veguda l’a touta
a la jòia o aus conòrts,
tant sovent los regards d’estas femnas semblavan
cridar : « Son mòrts,
los temps daus chavaliers, o las reinas fialavan ».

>Marsyas Òc, un an

novembre 11th, 2010

>Avèm decidit d’aver rason. Contra los messorguièrs, los pissa vinagre, los faus felibres e los sembla occitans.

Nos daissarem pas tòrcer per monde incapables d’encapar lo voide de son existéncia.

Occitans, revendicam nòstra tota la literatura d’òc, mas mai que mai la bona.

Julian Desaygues

>Maria Occitana (n°58)

novembre 10th, 2010

>

Paura filha ennegresida
Dins lo cèl e la dolor
Lo dòl es pas una vida :
Te cal cambiar de color …
La marrida Maria França
S’ataquèt a ta grandor,
Mas lo fèr de la seu lança
Se brequèt sul teu onor.
Te panèt la teu verquièira,
Conquistèt ton terrador,
Profeitèt de ta flaquièira,
Atudèt la teu ardor.
Sa vergonhabla crosada
Espandiguèt sang e fuòc :
Dins sa Cocanha escanada
Engarrelèt l’òme d’òc.
Mas dins l’Euròpa novèla
Clantirà lo teu reclam,
E ta lenga encantarèla
Tornarà prene de vam.
Brava Maria Occitana
T’amaguèron la vertat :
Lo teu país de Cocanha
A drech a la libertat.
Cantalausa

>Fragment d’une épître aux Clairaquais (n°57)

novembre 3rd, 2010

>

An aquel pais que merita
Dels voiatjurs l’atencion
Vendrèi cada an randre visita
E pagar, coma un debitor,
Mon tribut d’admiracion.
I vendrèi quand a la campanha
Les plasers, coronats de flors,
Vos donaran de randetz-vos,
E sus la lira ma companha
Ne celebrarèi las doçors.
Me joindrèi a la votz celesta
Dels amics que, les jorns de festa
Regalaretz de vòstre vin
E per garantir ma paraula
Serèi dels prumièris a taula
E dels darnièrs a ne sortir.
Assistarèi al mariatge
Qu’Adélaïde de Fajòl
Deu formar, tan lèu qu’auja l’atge
Amb Gustava que n’es fòl.
Me veiretz seguir las donzelas
Rire, cantar, dançar amb elas
Las entrigar jusc’a la fin
Coma se teniai de mon paire
Qu’elas n’an per se far cherir
Felicitarèi las bergeras
Escampilhadas sul gazon
D’aver pres l’aire, las manièras
De las grisetas del bon ton
D’unir la gràcia a l’inocença
D’agir dambe mai de prudença
Que de montanhòlas sans biais
E d’estre, parmi las bordièras
Pus urosas dins de chomièras
Que las rèinas dins de palais.
Olympe Bénazet (Les Olympiennes, citat dins Lou parterre gascon)

>La priera dal montanar (n°56)

octubre 27th, 2010

>

Te sercho, Te tròbo
S’i brics e combals
Te parlo, Te prego
o miu bon Senhor
Escòuta lo bram dal miu còr montanar
protegg mia montanha,
mia terra, mia gent
escòuto la votz de tiu filh montanar
Te sercho, Te vèu
S’i ròches d’i crests
de nuech bó i esteles
me parles d’amor
Escòuta…
Te sercho, Te sento,
‘nte l’aiga dal bial
T’escòuto ‘nte l’aire
bó i angels chantar
Escòuta…
Montanha, Montanha,
mia terra d’i fiors
per la mia Montanha
Te prego, Senhor
Escòuta…
M. Anghilante

>Lo desertor (n°55)

octubre 20th, 2010

>

Monsur lo president
Escusatz la mia arrogança
Se per corripondença
Vos ròbo un pauc de temps
M’avetz mandat pr’escrich
Marcat en bòna maniera
que chal anar en guera
denant de jòus matin
Monsur lo president
mi siu estat fach per d’autre
e pas pr’anar iqui-òuta
massar la paura gent
L’ai ren abó vos, senhor
vos prego, devetz creire
mas viro pus areire
d’encuei siu desertor
Encar ren qu’ero enlevat
Ai vist murir mon paire
ai vist partir mon fraire
ai vist piorar i minàas
Ma maire a tant soffert
E aüra qu’ilh es en la tomba
S’embat ben pro d’i bombas
S’embat dequò d’i verms
Dal temps qu’ero en preson
L’amor ilh m’an raubat
E tot lo miu passat
E tuchi i ans pus bons
Deman me levarei
E i mals de tota sòrta
Barrats dareir’dla pòrta
Pian pian m’en anarei
Anarei mendicar
Travers de la Provença
Travers d’tota la França
A dir que chal pas anar
Que chal se refusar
Chal far desobediença
A l’ordine d’partença
Pr’anar a batalhar
Se chal donar de sang
Mustatz che siatz bon mestre
Anatz donar lo vòstre
«Monsieur le President»
Se me voletz cercar
Disetz pura ai gendarmes
Che iu pòrto pas d’armes
Me pòlen d’quò tirar
Boris Vian, 1954 – Trad. en occitan Fabrizio Simondi 2003

>Pòble de nosta (n°54)

octubre 13th, 2010

>

Pòble de nosta, praube pèc,
Aqueste còp, no voi pas planhe-t!
E que hèn pla de no pas cranhe-t
Ets de qui-t mancan d’arrespèct!
E qu’em en sab pla mau de tanhe-t,
Pòble de nosta, praube pèc!
Pòble de nosta, sabes qué!
Dempuish eth tems qui vas e vengues,
Dempuish eth tems qui-t desovengues
E qui-t en hès tot eth dequé
E dab eths vielhs et malavengues!…
Pòble de nosta, sabes qué!…
Pòble de nosta, qu’en as hèt
Deth pàtrimòni der’arrasa?
Ded lengatje e ‘ra bèra traça,
Dera Capèra e ded Castèth,
Dera Tor e dera Terrassa,
Pòble de nosta, qu’en as hèt?
Que t’ac as venut tot, tot, tot!
Per dus sòs de fausa moneda…
Dentiò-d palhè, dentiò ra meda!…
Pòble de nosta, escota ed Pot
Qui canta aciu darrè ra cleda:
Que t’ac as venut tot, tot, tot!
Tant pis per tu! Que sòi sadot!
U vèrmi! u gra!… Coteta-teta!
Quin estorniu, aquet cateta
Que s’a venut ed arrestot
E s’a perdut era gateta!…
Tant pis per eth! Que sòi sadoth!
Pòble de nosta, as entenut?
Se no-as pas entenut, escota,
Escota ed Pot: Qu’éu s’a venut
Ed arrestot… S’i vé pas gota!
— U vèrmi! U gra! Coteta! Cota!..
Pòble de nosta, as entenut?
Pòble de nosta, praube hò,
Aqueste còp que t’ac voi dize:
A lòc de cantar e d’arrize,
Que harés pla de portà dò…
E qu’en i’auré ta-t maladize,
Pòble de nosta, praube hò!
Pòble de nosta, maluros!
Tu d’autes còps tant fièr, tant brabe,
En un didau qu’eth har’òm cabe
De tant que plegas eds curros…
E que’t hè gòi donc qu’òm te sabe,
Pòble de nosta, maluros!
Pòble de nosta, aqueste còp
D’arrasonà-t que sòi sadora!
Qu’eu s’en va qui tròp la demora,
E que l’as demorada tròp…
E que hès gràcia at de qui-t hora?…
Qu’en sòi sadora, aqueste còp!
Un poble que laissa tombar
La lenga e lis us de seis paires
Non merita que de crebar
Sota lo pèd de l’usurpaire.
T’ac manda pas a diser gaire,
Mistrau, ò Pòble, çò qui-t va:
Non merita que de crebar!
Filadèlfa de Gèrda