>Tot se desròca (n°72)

febrer 16th, 2011

>L’estiu s’acaba tristament ;
Après quauques jorns solament
De calor, la pluèja es tornada
Tot es virat d’amont-d’aval
N’entendèm pus lo picoral
Cantar sul garric de la prada.

Autres còps nos disiá : «Plèu, plèu»
Quand las nivols al fons del cièu
Del soguelh cucavan l’esclaire
Amb’aquel meichant temps, a pret
Presque sigur un còp de fret
E s’es enromassat, pecaire !

Dins son trauc, demòra arrucat
Agara tot es derrocat
Un pauc pertot sus nòstra tèrra
L’i a plus de primas e d’estiùs
E las calhas al bòrd dels riùs
Son partidas, quanha misèra !

Auèi, a l’entorn dels masuts
Pastres e vachièrs cantan plus
Quand las grinçanas son floridas.
Plus d’esquillas e d’esquillons !
Sols de chavals e de motons
Sus nòstras montanhas polidas.

Mès, quand barran les atelièrs
Alèra un fum de vacancièrs
O, se volètz mièlhs, de toristas
Per venir se guiflar d’èr viù
En ribambèla, cada estiù
Montan se quilhar sus las crestas.

E tot aquel monde s’en va
Plan sovent, la cana a la man
L’un darrièr l’autre e l’amma uriosa
A la poncha del Puèit Marí
Que sembla tot endolorit.
De qué ne pensa Vermenosa ?

Joan Maria Gaston

>Nogalhar (n°71)

febrer 10th, 2011

>Boriaires e belets, cadun amb son martèl
So’n tren de nogalhar, coma fáun cada annada
Alèra que, de nèu, la tèrra es acatada
E qu’un vent negre, freg, estifla pel combèl.

Pels enfants, aquel jorn es una granda fèsta
L’òm les vei atemats, coma polas e gals,
A folhorgar les cròts, ne sortir les nogals
Qu’a ponhats, al ceston, getan d’una man lèsta.

A defaut de martèl dels òmes amb lo ponh
Tustan suls rascalons, escrassan las coquilhas
Qu’acaban d’enlevar las femnas e las filhas.

Quand áun plan trabalhat, aquel qu’a lo renom
De saber plan cantar, guifla l’oire, pecaire !
E canta, fa dançar, fauta de cabretaire.

Loïs Debrons

>Ont morirai… (n°70)

febrer 3rd, 2011

>Quand l’aucèl a crescut, cau que quite son niu,
Dessús una autra branca anarà far lo siu.
Partit coma l’aucèl ai portat ma volada
Dins un polit país que s’apèla Cheilada.

D’èstre tan plan tombat merceje lo Bon Dius,
Mai la femna atanben que m’a fach tant uriós.
Atí, dins qualque temps, prendrai la retirada
Al mièg de gentes prats, al pè de doás cascadas.

Per un pichon castèl ai cambiat mon ostau
Lo forcut Puèt Marin ten plaça del Cantau
D’un costat lo Limon, de l’autre la Foissanta.

Lo Sancí, los Monts Dòr, tot a fèt delai lònh…
Sabe pas, plan segur, se la Cèra es pus janta
Quò’s atí qu’anarai dormir mon darrièr sòm.

Eugèni Pagés

>Lo jutge espeilat (n°69)

gener 26th, 2011

>Escotatz bien, garçons e filhas
Un bravei còntei, per ma fei
Barratz lo quiol, durbètz leis doas aurelhas
Teinetz vòstra lenga e veiretz.
Un còp un rei qu’apeilavan Cambisa
Faguét espeilar, tot entièr
Un jutge qu’aviá la bestisa
Coma n’a tant, dei mau far son mestièr.
E de sa pèl bien preparada
Cambisa ne faguèt captar
La cadièra deil camarada
Quei lo deiviá remplaçar
Aquò n’i faguèt res ; Cambisa aviá bèl faire
Leis auriá toteis espeilats
Quei se serián pas corrijats.
E pertant aqueil rèi n’èra pas un chardaire
Enfin coma deison leis uns ;
Se leis Cambisa son tròp raleis
Leis maissants jutges son comuns…
Adonc se l’ancien temps n’es pus
N’es pas dei mèima deis abús
Quei per malur deimòran e sei corritjan gaire
E leis jutges d’aneit coma deil temps passat
N’abaston dei Cambisa e dei son escorjaire :
De jutjar dei travèrs aun deispuèi contunhat. (…)

Francés de Murat

>La cadena dau còr (n°68)

gener 19th, 2011

>T’ai cantat, ai cantat tos ivèrns aboriús
Mon país e tos prats acaptats de vacivas
E tas combas, e tas montanhas agradivas,
E tos tèrmes fuelhats, atintats sus dels rius.

Dels rius candes e clars, e frescòts e tan viús !
Ai cantat tos drelhièrs nauts e prims ont las grivas
Váun picorar, jos la nèu, las adrelhas tardivas ;
Ai cantat lo cièu blu de tos gentes estiús.

Aquò fach, me soi dich : De qué váu cantar g-ara ?
Mès, vals autres país, quand ai virat la cara,
Mos pès aviáun pres raiç dins lo sòu auvernhat.

Ai sentit que, sus ieu, pesava una cadena,
Ò mon país ! e que dins ta rufa codena,
Demorarai totjorn plantat com’un vernhat !

Arsèni Vermenosa

>Leïla dau Curdistan (n°67)

gener 12th, 2011

>Ò Leila dau Kurdistan ieu te mande aquel cant
D’un cantaire occitan

L’amor l’ai somiat tant de nuòchs l’ai pregat tant de còps
Dempuèi que siòi pichòt
L’amor tant de còps desirat tant de jorns esperat esperat
L’amor meravilhós amor e impossible amor òc l’amor

L’amor l’ai cercat dins tos uòlhs l’ai cridat dins la nuòch
L’ai trobat dins ton còr
L’amor sus ta boca de mèl e sus l’aur de ta pèl de ta pèl
L’amor meravilhós amor e impossible amor òc l’amor

L’amor una cançon d’aucèl un cant doç e novèl
Que monta dins lo cèl
L’amor rotge coma la sang de ton ferotge amant ton amant
L’amor meravilhós amor e impossible amor òc l’amor

Patric

>Dèisha l’arròsa a l’arrosèr (n°66)

gener 5th, 2011

>Dèisha l’arròsa a l’arrosèr,
Se la trencas, que’s va morir.
Que n’a maucòr, l’arrosinèr
Quan pica a mòrt quauque vielh pin.
T’arregaudirà la floreta
De son perhum, de sas colors,
Mes dèisha la sus la branqueta,
Entà que donc tuar las flors ?

Dèisha l’ausèth dens lo son nid,
Dens la gàbia ne’u clavis pas.
Dens l’aire, libre e esberit
Que harà lèu sos permèrs pas.
Veiràs quan desplegue las alas
De cap au so, compreneràs
Que n’ei pas hèit tà l’esclavatge,
Dèisha’u partir, ne’u clavis pas.

Dèisha lo paisan a la tèrra,
La vila qu’ei trop trista entà d’eth.
Quan s’i poderà ganhar hèra,
Que si sentirà a l’estret.
Non i a mei bèra catedrala
Que la lana dab sos grans pins.
Deu matin dinc a l’escurada,
Qu’i pòt pregar, saunejar drin.

Que ditz lo nom de tot çò qu’aima,
Lo bestiar, lo camp e lo cèu,
Tà d’eth tot aquò qu’a ua amna,
Dens lo son còr que hica mèu.
Qu’ei aquí qu’a aprés a víver,
E que la dit lo pinhadar :
« Que soi jo lo mei gran deus libes,
Que t’ensenhi la libertat ».

>Ai fach un sumi (n°65)

desembre 29th, 2010

>Dins las valadas i a dui jals
qui – qui – ri- qui
Que se revelhon d’umor marrit
qui – qui – ri – qui
An ‘na gran vuelha de caponar
qua – qua -ra – quà
Declaron guèrra dins un combat
qua – qua – ra – quà
Se pitasseon fins a la mòrt
quò – quò – rò – quò
A la fin ganha lo mai fòrt
quò – quò – rò – quò
Se vira a veire ont’es lo fruch
quo – quo – ro – quo
Nhanca ‘na pola da sautar sus
quo – quo – ro – quo

Ai fach un sumi en la nuech desperaa
que dins ma tèrra serion arribatz
un trop de polas dal sang adolcit
e a lhi nòstri jals da lo còr tant marrit
cheiesse la cresta ponchua d’arogança
e a sa plaça sponchesse la creança

Dins lo país i a quatre chats
Un volaria se metre ensem
L’autre vòl far tot da solet
Un vòl bastir de gran palais
L’autre gardar tot coma es
Ma no, ma no, val ren la pena
E lo derier a maria luna
E squiaparia lo morre a tuchi

Ai fach un sumi en la nuech desperaa
que tot d’un crep abo un uelh esquichat
sieis òmes ensemo campesson la man
e ben d’acòrdi minjar un tòc de pan
sensa trapeta de dreire estremat
e a far un pas de comun acordat

Voletz sauber de qual color
qui – qui – ri- quì
Es la chamisa d’un bèl blòi
qui – qui – ri- quì
Un lhi semelha de vert clar
qua – qua -ra – quà
L’autre bauteia tra gris e jaun
qua – qua -ra – quà
Ma no, beicatz semelha maròn
quò – quò – rò – quò
A iu a ben veire semelha ros
quò – quò – rò – quò
Veietz ren qu’es tot blanc
quo – quo – ro – quo
E ben, fasem que a dui colors
quo – quo – ro – quo

Ai fach un sumi en la nuech desperaa
que per ma gent i aguesse una veritat
e se lo clar dal solelh es segur
deguns juresse qu’es tot escur
e abo lo morre aut e sencer
disesse mac son qu’es ben ver

Se a Tonin la lhi vai ben
E fai d’afar en trabalhant
I a já Juspin qu’es entorsut
E volaria lo far falir
E se Luís s’es engajat
Dins la Pro Lòco dal país
Marias lengas mancon pas
Per dir: es clar i ganha sus

Ai fach un sumi en la nuech desperaa
que da l’envidia foguessem vacinats
e se una testa marcha a 120
es ben normal que fasse d’ chamin
e se Bastian après deman vai dal cul
es ren aquò que nos pòrta d’ bonur

Dario Anghilante

>Empèri de l’ombra (n°64)

desembre 22nd, 2010

>

Sai ren qui s’archamparè a aquesta rueida
e se bastirem abó aquestes lauses
de nòus fronts lusejants.
Lauses d’aquesti monts charjats de paciença
abó i testes ent i niules e i pès ent la nebla.

Lauses, lauses sillàbiques,
escairaas dai bòts di malhets
vendues un tant a la braça, un tant a l’ora lotjaas,
caire contra caire, còsta sobre còsta,
de travers i lates, just ressiaas, melze o sarvaia,
ben lotjaas, sobre i chantiers parelhats,
sobre lo colme boscat dreit,
pausat abó un bram
encima la muralha de la meira
bastia sus la broa d’aquest
monde, mec malade de nos.

Anar e venir, charjar e descharjar,
soterrar e dessoterrar, garbar dins i vielhs misteris,
«Qué revòlta ?»
Ensabacar lo viure es tot
sensa gachar la fatiga dal pòrt
sensa sentir lo còr que mòrd e muer.

Jòli anar,
ben charjat, córrer de morre en morre
pès penuts dins lo florir de la pauta d’abril,
da crotz en crotz, sonar, cerchar,
plantar a bòina aqueles lauses vengües votz.

Lauses sota la doçura dal solelh di cementeris
cach, cach, mans al toc, sus la tomba liech
fasem pecat ‘bó la gòi de la charn,
sensa ‘na ombra de grinor.
A i ‘sarts, a i roncs, man a i magaus,
a bocha chauda a bocha raucha,
en chantant lo chant de la desfacha,
chuto, en picant, dessoterrem un gral de grimes
de vidas passaas.

Claudio Salvagno

>L’espiar vueit (n°63)

desembre 15th, 2010

>Èi l’espiar vueit.
Autes còps hot blu. Puish gris,
quand las lèrmas heson passar la color.

N’èra pas normau, l’espiar blu.
Marcava l’importat, shens importància.
Blu deu massiu centrau o de Carpatas.

Puish vengot l’ivèrn.
Hesot lusir lo blu, qui’s negava
dens l’espiar nèir de l’aimada.

Mes damb la prima,
los amors d’ivèrn pàssan, moréishen
E l’aiga deu cap hè passir las colors.

Ara èi l’espiar vueit.

Francés de Vilalonga